Een roomse samenzwering in Oisterwijk

Hoe oud de Lindeboom in Oisterwijk precies is, kan niet met zekerheid
worden vastgesteld, maar in 1388 werd hij al vermeld (bron: RAT)

Derde brief, deel 3

Vanuit Haaren spoedde ik mij verder. Onderweg gebeurde er niets. Ik wandelde geheel in mijn eentje, dus ik had ook geen gelegenheid om met iemand te spreken en daardoor iets van belang te horen. Oisterwijk is een mooi dorp en, zoals je al wel weet, de hoofdplaats van een deel van de Meierij, dat daar ook zijn naam aan ontleent. Hier stond vroeger een vrouwenklooster, gesticht in 1451. Het brandde in 1574 af en is niet meer herbouwd. De kerk van dit dorp werd in het jaar 1583 geheel in de as gelegd en daarna weer wel opgebouwd, al is hij tegenwoordig niet meer zo groot als de oude. Maar het is wel een fris gebouw.

Je vindt hier een zeer grote lindeboom, waaronder de botermarkt wordt gehouden. Ongetwijfeld is dit de grootste boom van ons vaderland. Zijn takken strekken zich zeer wijd en breed uit en men zegt dat er een compleet regiment soldaten onder kan schuilen.

De roomsgezinden hebben het hier in vroeger tijden zeer bont gemaakt. In het jaar 1728 dachten ze hier alles in hun macht te krijgen. Ze probeerden daarom met geweld in het huis van de predikant in te breken en daar het centrum van hun woede te vestigen. Maar dat plan werd op tijd verijdeld. Begin dit jaar werden afgevaardigden van achttien of twintig roomse parochies hierheen gestuurd om manieren te bedenken waarop men de kerken van de hervormden in bezit zou kunnen krijgen. Maar ik ben er niet achter kunnen komen wat de uitkomst van deze beraadslagingen is geweest, men houdt dat diep geheim. Waarschijnlijk is men het niet eens kunnen worden.

Plaatjes van Maria

Centsprent van na 1850, uitgegeven door Verbeeck in Kevelaar
(Bron: www.hetoudekinderboek.nl)

Derde brief, deel 1

Hooggewaardeerde vriend!

Deze brief dient om je te laten weten waar ik me nu bevind. Ik ben nu sinds een paar dagen in Oisterwijk. Mijn route koos ik over Udenhout, waar je zeer veel grote en mooie bossen aantreft. Er is ook een kasteel en de hervormden hebben er een mooi, zeer keurig koepelkerkje dat recent gebouwd is. Dat is alles wat ik je ervan kan zeggen. Ik bleef er niet, maar wandelde door naar Haaren, waar niets bijzonders te vinden is voor de nieuwsgierige reiziger. Hier dronk ik een borrel en rustte wat uit.

In de herberg waar ik mijn glaasje jenever bestelde, zag ik een afbeelding van het Mariabeeld in Kevelaer, een dorp in Pruisisch Gelderland. Boven die afbeelding las ik de volgende woorden: Consolatrix afflictorum ora pro nobis! [troosteres der zieken, bid voor ons!] En eronder stonden deze vier regeltjes:

Komt pellegrims met vlijt, wilt deeze Maaget eeren!

Zoo hoort zij uw gebed, eer gij zult wederkeeren.

Zij is een Voorspraakres voor ons toch allegaêr;

Daarom bezoekt deez’ plaats, en komt tot Kevelaar!

Wat vind je daar nu van? Overal in de Meierij vind je bij de roomsen afbeeldingen van dit Mariabeeld, of anders wel van de Lieve Vrouw van Handel (met die plaats heb ik je verleden jaar kennis laten maken), met allerlei bijschriften, zelfs godslasterlijke. Gewoonlijk staat erboven Vera effigies matris Jesu [ware afbeelding van de moeder van Jezus]; of ook wel matris Dei [moeder Gods], of vera effigies miraculosae imaginis matris Dei in pago Kevelaar [ware afbeelding van het miraculeuze beeld van de Moeder Gods in Kevelaer].

Ook zie je in iedere roomse woning een zogenaamde huiszegen hangen, dat is een afbeelding van de gekruisigde Christus, waarnaast een in vele opzichten Godonterend gebed te lezen valt. Naar aanleiding hiervan herinner ik me dat ik ooit, toen ik door Pruisisch Gelderland reisde, ergens langs de weg een groot, houten kruis tegenkwam met een beeld eraan. Daaronder las ik deze verzen, die mij beter bevielen dan de regels onder het Mariabeeld:

Dit beeld, o mensch!, dat Gij hier ziet,

Is Jezus Christus zelve niet.

Aanbid daarom geen hout en steen,

Maar Christus, God en Mensch, alleen.