Vernoemd naar een niet-bestaande heilige!

Bron: collectie RAT, nr. 84449

Vijfde brief deel 2

Dit dorp [Hilvarenbeek], waarover ik je vorig jaar al het een en ander meedeelde, zou zijn naam ontleend hebben (volgens wat men mij nu vertelde) aan een zekere gravin die tegelijk een heilige was. Men noemt haar Hildewaris of Hilvaris. Als dit zo is, dan zou dit dorp dus niet heten naar het bruisende riviertje de Hilver (zoals ik je toen schreef en ook nu nog geloof), maar naar een heilige die naar alle waarschijnlijkheid nooit op deze aarde heeft geleefd. Dat zij buiten deze aarde op een of andere planeet zou hebben gewoond, dat zal niemand, zelfs niet de lichtstgelovige roomse, willen geloven.

Om de boel toch enigszins aannemelijk te maken, vertelt men ook dat Sinte Hilvaris hier de kerk gebouwd zou hebben, die aan de H. Petrus is gewijd, en dat zij er een kapittel van kanunniken heeft gesticht. Dat is ook de reden dat men Hilvarenbeek schrijft en niet Hilverenbeek, zodat de naam van die heilige en van dit dorp enigszins gelijkluidend zijn. Maar waarom schrijft men dan niet Hilvarisbeek? In vroeger tijden, wellicht nog voordat men iets van deze heilige wist, schreef men Hilverbeecke, zoals mij bij nader onderzoek gebleken is. Dat pleit vóór mijn mening.

Behalve de geleerde Johannes Goropius zijn hier ook Johannes Georgius en Martinus Becanus geboren.

Tilburg dwarsboomt joodse handelaars

Weekmarkt in Tilburg, maar dan rond 1959 (bron: collectie RAT, nr. 40687)

Vijfde brief, deel 1

In Tilburg, dat vroeger Drieburg geheten zou hebben naar drie burchten of kastelen, ben ik weer een paar dagen gebleven, maar ik heb er weinig of niets gehoord of gezien dat je aandacht waard is. Ik moet je alleen iets vertellen dat opnieuw een blijk is van de haat van de roomsen tegen belijders van een andere religie.

Eén der jaarmarkten van dit dorp viel dit jaar precies op een zondag. De lokale overheid liet daarop een bekendmaking in de krant zetten, dat die markt de dag tevoren, namelijk op zaterdag, gehouden zou worden. Dat was met de bedoeling dat er geen joden zouden komen met hun koopwaar (vanwege hun sabbat). De joden lieten daarop ook een advertentie zetten dat zij op de maandag aansluitend met hun waren in Tilburg markt zouden houden. Maar de overheid verbood de joodse handelaars om daar met enige handel te verschijnen.

Oh! Hoe hatelijk is het niet als een overheid zo partijdig met de een of andere godsdienst omgaat! Is dit liefde? Mag een overheid zo’n slecht voorbeeld geven en op zo’n manier haat en vervolgzucht (wat is het anders?) verspreiden?

Tilburg werd in 1672 door de Fransen geheel leeggeplunderd. Terwijl ik hier was, ben ik ook eens naar Riel en Goirle gegaan, maar daar trof ik niets opmerkelijks om te bekijken. Ten slotte verliet ik dit Tilburg dat mij met afkeer vervulde vanwege het geval met die joden, en wandelde naar Hilvarenbeek.